Zamek w Krokowej

Zamek w Krokowej to trzyskrzydłowa rezydencja z historią sięgającą XIV wieku, która przeszła fascynującą metamorfozę – z obronnego zameczku rycerskiego w elegancki pałac barokowy. Dziś obiekt pełni kilka funkcji jednocześnie: działa tu hotel, restauracja, muzeum polsko-niemieckie, a otaczający go park z fosą zachował atmosferę dawnych czasów. To jedno z niewielu miejsc na Pomorzu, gdzie historia nie jest tylko do oglądania – można w niej nocować, spacerować po komnatach i poczuć klimat minionych epok.

Historia zamku – od warowni do rezydencji

Pierwsze murowane założenie powstało pod koniec XIV lub na początku XV wieku. Był to prostokątny budynek z dwiema narożnymi wieżami, otoczony fosą i położony nad bagnistymi terenami rzeczki Karwianki. Taka lokalizacja dawała dodatkową ochronę – zamek był trudno dostępny dla ewentualnych napastników.

Prawdziwy przełom nastąpił w XVIII wieku, gdy Heinrich Joachim von Krockow zdecydował się na gruntowną przebudowę. Rozebrano frontową wieżę, połączono korpus główny z oficynami tworząc trójskrzydłowy pałac, a wnętrza zyskały rokokowy wystrój. To wtedy też powstał rozległy park romantyczno-krajobrazowy, który uznawano za jeden z największych w Europie – dziś zachowała się tylko jego niewielka część.

Zamek ma swoją „białą damę” – hrabinę Luizę von Krockow, piękną i utalentowaną kobietę, która w XVIII wieku szczególnie przyczyniła się do rozkwitu rezydencji. To ona założyła wspomniany park z Aleją Filozofów, nazwaną tak na cześć J.G. Fichtego, który w latach 1772-1773 przebywał w Krokowej jako nauczyciel dzieci właścicieli.

W XIX wieku dodano kolejne elementy – neogotyckie murowane ogrodzenie z wieżyczkami, bramę z krenelażem, a także elementy eklektyczne podkreślające średniowieczne korzenie miejsca. Po II wojnie światowej majątek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa, a dawni właściciele musieli opuścić Krokową. Przez dekady pałac pełnił funkcje użytkowe – mieścił się tu Instytut Hodowli Roślin i Kaszubski Dom Kultury. Dopiero w 1990 roku rozpoczęto odbudowę dzięki polsko-niemieckiej fundacji, którą ukończono w 1994 roku.

Co można zobaczyć w zamku i muzeum

Muzeum Regionalne mieści się w okazałym budynku za krokowskim kościołem – dawnej gospodzie wiejskiej „Pod księciem Mestwinem” z XVIII wieku. To jedyne w Polsce muzeum polsko-niemieckie, które pokazuje skomplikowane losy Kaszubów, Polaków i Niemców na przestrzeni wieków.

W samym zamku zwiedzający mogą obejrzeć kilka sal z różnymi ekspozycjami. Na parterze znajduje się Archivum Crocovianum – wystawa poświęcona rodzinie Krokowskich/von Krockow. Na pierwszym piętrze czeka sala imienia Stefana Żeromskiego, urządzona w stylu gdańskiego wnętrza mieszczańskiego z wartościowymi meblami z II połowy XIX wieku. Obok znajduje się sala imienia Wejhera z eksponatami srebrnymi, ceramicznymi i malarskimi pochodzącymi ze zbiorów Muzeum Prus Zachodnich w Münster.

Dawna sala balowa prezentuje pamiątki rodzinne, zastawę stołową i obrazy, które pozwalają przenieść się w czasy świetności rodu. Muzeum otwarte jest od wtorku do soboty, choć warto sprawdzić aktualne godziny przed wizytą.

Spacer po parku i okolicy zamku

Park otaczający zamek to pozostałość po ogromnym XVIII-wiecznym założeniu. Dziś zajmuje znacznie mniejszą powierzchnię niż kiedyś – z ponad 50 hektarów został zaledwie ułamek – ale wciąż zachował swój urok. Fosa opasująca zamek, stare drzewa i Aleja Filozofów tworzą atmosferę sprzyjającą spokojnym przechadzkom.

Niedaleko zamku stoi neogotycki kościół pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej, zaprojektowany przez Karola Gustawa Adolfa von Krockow według planu rotterdamskiej katedry. Parafia krokowska powstała w latach 1290-1300, choć obecny budynek jest znacznie młodszy. Do 1945 roku służył protestantom, potem wrócił do katolików.

Nie każdy wie, że podczas II wojny światowej dwaj bracia z rodu von Krockow walczyli po różnych stronach frontu – jeden w armii niemieckiej, drugi w polskiej. Czwarty z braci, chcąc uniknąć wcielenia, zranił się celowo i pozostał na majątku do 1945 roku.

Hotel w historycznych murach

Zamek w Krokowej funkcjonuje też jako hotel, co daje rzadką możliwość nocowania w autentycznym zabytku. Pokoje urządzone są stylowo, z parkietowymi podłogami i historycznym klimatem – goście wspominają skrzypiące parkiety i nawoływanie kruków z okolicznych drzew. To opcja dla tych, którzy szukają czegoś więcej niż standardowego hotelu nad morzem.

Na miejscu działa restauracja i kawiarnia, gdzie serwowane są śniadania w królewskich salach. Warto pamiętać, że restauracja i kawiarnia otwarte są tylko w wyznaczonych miesiącach, więc przed wizytą lepiej to sprawdzić.

Dla kogo jest zamek w Krokowej

To miejsce dla miłośników historii, którzy chcą poczuć atmosferę dawnych epok, ale nie tylko. Zamek sprawdzi się też jako punkt wypadowy podczas wakacji nad morzem – Krokowa leży około 10 km od Dębek, 9 km od Karwi i około 15 km od Jastrzębiej Góry. Rodziny z dziećmi znajdą tu ciekawą alternatywę dla plaży, choć najmłodsi mogą się nieco nudzić podczas zwiedzania muzeum.

Pary docenią romantyczny klimat parku i możliwość spokojnego spaceru z dala od nadmorskich tłumów. Zamek wykorzystywany jest też do organizacji wydarzeń – od uroczystości rodzinnych po imprezy kulturalne.

Informacje praktyczne – ceny, godziny, dojazd

Muzeum otwarte jest od wtorku do soboty. Wstęp wolny mają studenci kierunków etnograficznych, pracownicy muzeów oraz pracownicy Zamku w Krokowej. W dniach 26.12, 31.12 i 01.01 zamek nie jest udostępniany grupom zorganizowanym na oprowadzania z przewodnikiem.

Dojazd do Krokowej nie sprawia problemów – wieś leży przy głównych drogach łączących nadmorskie miejscowości. Z Gdańska to około 60 km (lotnisko Gdańsk Lech Wałęsa znajduje się około 60 km od zamku). Na miejscu jest parking.

Na zwiedzanie zamku i muzeum warto przeznaczyć około 1,5-2 godziny. Jeśli dołożyć spacer po parku i wizytę w kościele, wystarczy zarezerwować pół dnia. Dla nocujących w hotelu czas spędzony w Krokowej może się oczywiście wydłużyć – cisza, spokój i brak nadmorskiego zgiełku sprzyjają dłuższemu odpoczynkowi.

Obiekt zarządzany jest przez Kaszubskie Centrum Spotkań Europejskich. Kontakt: ul. Zamkowa 1, Krokowa, tel. 58 774 21 11. Przed wizytą warto sprawdzić aktualne godziny otwarcia muzeum i restauracji, szczególnie poza sezonem letnim.